Mijn kind heeft weinig vrienden. Moet ik me zorgen maken?

Hoe voelt het als je je kind aan de rand van het schoolplein ziet staan?

De andere kinderen rennen, lachen, spreken af voor na school. En jouw kind hangt aan de rand, of zoekt de juf op, of speelt het liefst alleen. Je ziet het door het hek, of je hoort het thuis: er was weer niemand om mee te spelen. En er gebeurt iets in je borst. Je maakt je zorgen, en er zit ook gewoon verdriet bij. Stiekem vraag je je af of je iets gemist hebt. Had ik meer moeten regelen, meer afspraakjes, meer mijn best gedaan? Vergelijken maakt het zwaarder. Je ziet de klasgenootjes in groepjes naar huis lopen, en je hart breekt een beetje voor je eigen kind. Heel veel ouders piekeren hierover, vaak in stilte. Dat je hier wakker van ligt, laat juist zien hoeveel je om je kind geeft. En voor we doorgaan, een belangrijk onderscheid dat veel rust kan geven.

Wat er werkelijk speelt

Weinig vrienden hebben en zich eenzaam voelen zijn twee verschillende dingen. Sommige kinderen hebben aan een of twee maatjes meer dan genoeg, en laden juist op in hun eentje. Dat is geen probleem dat opgelost moet worden. De vraag is niet hoeveel vrienden je kind heeft. De vraag is hoe je kind zich erbij voelt. Voelt het zich prettig, dan is er vaak weinig aan de hand, ook al ziet het er voor jou eenzaam uit. Voelt het zich buitengesloten, verdrietig of echt alleen, dan is dat een signaal om naar te kijken. En ook dan geldt: er zijn altijd stappen mogelijk. Niemand is voor altijd vastgezet in hoe het nu gaat. Vaak speelt er iets onder. Voor het ene kind is contact maken een vaardigheid die het nog moet leren. Hoe begin je een gesprek, hoe vraag je of je mee mag doen, wat zeg je als het stil valt. Voor een ander is de groep simpelweg te veel. In een grote, drukke klas verdwijnt een gevoelig kind, terwijl het een op een juist opbloeit. En soms houdt een kind afstand omdat het ooit is buitengesloten of gepest. Dat is geen onwil. Dat is een kind dat zichzelf beschermt.

“Achter de verlegenheid zit vaak een warme, gevoelige binnenwereld.”

APZW

Wat dan wel helpt

Het goede nieuws is dat sociale vaardigheden te leren zijn, net als fietsen of zwemmen. Voor het ene kind gaat het vanzelf, het andere heeft er wat hulp bij nodig. Dat oefen je het liefst in kleine, veilige stappen. Begin klein, met een speelafspraak met een kind in plaats van een hele groep. Sluit aan bij wat je kind leuk vindt, want rond een gedeelde interesse ontstaat contact bijna vanzelf. Oefen samen wat het kan zeggen als het mee wil doen, of als het stil valt. En houd vooral het tempo van je kind aan. Even meekijken vanaf de zijkant is ook een stap, en soms de belangrijkste. Je hoeft je kind niet anders te maken. Je helpt het om zich, op zijn eigen manier, durven te laten zien.

‘Moet ik hem niet gewoon wat vaker pushen?’

Pushen voelt logisch, en werkt vaak averechts. Een kind dat in het diepe wordt gegooid, sluit zich juist af, en de drempel wordt hoger in plaats van lager. Kleine, veilige stappen geven meer. Eerst contact met een vertrouwd iemand, dan langzaam de kring uitbreiden, op een tempo dat je kind aankan. En wees geduldig met het verhaal eronder. Vriendschap laat zich niet afdwingen of plannen. Wat je wel kunt, is de grond eronder vruchtbaar maken: veiligheid thuis, kleine successen, en het vertrouwen dat het oke is om te zijn wie je bent. Vanuit die grond durft een kind, vaak later dan andere kinderen, alsnog verbinding aan te gaan. En dat vertrouwen neemt het zijn leven lang mee.

Kinderen die niet zomaar met iedereen meedoen, kiezen hun mensen vaak juist heel zorgvuldig. Een vraag terug, voor jou.

• Wat helpt bij jouw kind om contact wat makkelijker te maken?
• Wanneer zag je je kind voor het laatst echt ontspannen met een ander?
• Heb jij vroeger ook je eigen tempo gehad hierin?

Je hoeft niet te reageren. Soms helpt het al om de vraag even te laten landen.

Met geduld en een veilige basis groeit het vertrouwen om verbinding aan te gaan. Stap voor stap.