Waarom sommige kinderen leren door te doen

Wanneer zag je je kind voor het laatst helemaal opgaan in iets, met zijn handen?

Stilzitten, luisteren, uit een boek leren. Voor veel kinderen werkt dat prima. Voor jouw kind misschien helemaal niet. Het haakt af, gaat wiebelen, kijkt uit het raam, zakt gewoon weg. En toch zie je hoe scherp en handig het is zodra het ergens mee bezig mag. Bij het sleutelen aan een fiets, bij het bouwen van iets, in de keuken. Hoe kan dat nou? Veel ouders herkennen dit, en worstelen er stil mee. Want op de rapporten staat dat het niet meekomt, en thuis zie je een kind dat de meest ingewikkelde dingen uit elkaar haalt en weer in elkaar zet. Dat wringt. Weet dan dit: je kind is niet dom en niet lui. Het leert gewoon op een andere manier. En dat is helemaal oke. En op een gewone school voelt je kind zich daardoor soms dom, terwijl het dat absoluut niet is. Dat is misschien wel het pijnlijkste. Niet dat het iets niet kan. Erger nog: dat het gaat geloven dat het zelf niet deugt. Daar mogen we iets aan doen.

Wat er werkelijk speelt

Er zijn kinderen die de wereld begrijpen door te ervaren. Door iets vast te pakken, uit te proberen, te maken en te ontdekken wat werkt. Voor hen is een uur klussen leerzamer dan een uur theorie. Ze onthouden wat ze gedaan hebben, niet wat ze gelezen hebben. Dat is geen tekort. Dat is een andere ingang naar precies dezelfde kennis. Op een gewone school lopen deze kinderen soms vast, en dat doet iets met ze. Als de manier van leren niet past, mislukt het steeds, en een kind dat steeds faalt gaat geloven dat het zelf mislukt. Het probleem zit dan niet in het kind. Het zit in de vorm. Het zelfvertrouwen zakt, de handige en creatieve kant verdwijnt uit beeld, en de motivatie verdwijnt mee. Want waarom zou je je best doen voor iets wat toch niet lukt? Wat van buiten lui lijkt, is vaak een kind dat zichzelf beschermt tegen weer een teleurstelling.

“Achter iedere diagnose zit een kind met dromen, talenten en mogelijkheden.”

APZW

Een andere ingang

Je kunt thuis al veel doen met deze manier van leren. Maak van gewone klusjes leermomenten, want koken is rekenen, plannen en samenwerken tegelijk. Sluit aan bij waar je kind warm voor loopt, want een

kind dat gek is op auto’s leert het makkelijkst via auto’s. Laat het iets afmaken van begin tot eind, want de trots op een af resultaat is een sterkere motor dan welke aansporing ook. En benoem daarna wat het geleerd heeft, niet alleen wat het gemaakt heeft. Kijk eens wat je nu allemaal kunt. Het mooiste is wat dit met een kind doet. Het ontdekt dat leren ook leuk kan zijn, en dat het zelf veel meer kan dan het dacht. Een kind dat alleen faalervaringen verzamelde, krijgt eindelijk succes te pakken. En dat verandert langzaam hoe het naar zichzelf kijkt.

‘Maar haalt hij zo wel een diploma?’

Een begrijpelijke zorg, en het helpt om het beeld van leren even los te laten. Een diploma is een weg, niet de enige. Veel kinderen die op school vastliepen, bloeien op zodra ze met hun handen aan de slag mogen, en pakken later vaak alsnog de theorie op. Niet omdat het dan ineens makkelijker is. Wel omdat ze eerst weer geloven dat ze iets kunnen. Eerst het zelfvertrouwen terug. De rest komt daarna. Geef het ook tijd. Een kind dat jarenlang het gevoel had te falen, gelooft niet na een week weer in zichzelf. Dat herstelt langzaam, met veel kleine gelukte klussen die samen een nieuw verhaal vormen: ik kan dit wel.

Je kind is niet minder slim omdat het anders leert. Het heeft alleen een andere ingang nodig. Een vraag terug, voor jou.

• Waar zie jij je kind opleven, zodra het iets mag doen in plaats van leren uit een boek?
• Welke klus zouden jullie samen van begin tot eind kunnen afmaken?
• Wat leerde jij vroeger zelf het liefst?

Je hoeft niet te reageren. Soms helpt het al om de vraag even te laten landen.

Geef je kind die andere ingang, en je ziet een kind opbloeien dat zichzelf bijna had opgegeven.